निर्वाचन, जनमत र राजनीतिक बहसमा डिजिटल माध्यम निर्णायक

सामाजिक सञ्जालको प्रभाव आज राजनीतिमा निर्णायक बन्दै गएको छ । पहिले सूचना प्रवाह र जनमत निर्माणमा परम्परागत सञ्चारमाध्यमको मुख्य भूमिका रहन्थ्यो । तर पछिल्ला वर्षहरूमा सामाजिक सञ्जालले त्यो ठाउँ तीव्र गतिमा ओगट्दै गएको छ । नेपालमा मात्र होइन, विश्व राजनीतिमा पनि यसको असर स्पष्ट देखिन थालेको छ ।

नेपालको पछिल्लो राजनीतिक परिदृश्यलाई नियाल्दा सामाजिक सञ्जालको भूमिकालाई बेवास्ता गर्न सकिँदैन । २०७९ सालको संघीय तथा प्रदेशसभा निर्वाचनको समयमा सामाजिक सञ्जालमा चलेका बहस, अभियान र आलोचनाले मतदाताको धारणा निर्माणमा उल्लेखनीय प्रभाव पारे । परम्परागत दलहरूविरुद्ध जनआक्रोश खुलेर अभिव्यक्त भयो भने नयाँ राजनीतिक शक्ति र स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूले सामाजिक सञ्जालकै माध्यमबाट आफ्नो पहिचान विस्तार गरे ।

आज कुनै पनि राजनीतिक निर्णय, अभिव्यक्ति वा गतिविधि सार्वजनिक भएको केही समयमै सामाजिक सञ्जालमा व्यापक बहसको विषय बन्छ । भ्रष्टाचार, कुशासन वा गैरजिम्मेवार भनाइहरू सामाजिक सञ्जालमार्फत तत्कालै सार्वजनिक बहसमा आउँछन् । यसले राजनीतिलाई थप उत्तरदायी बनाएको तर्क गरिए पनि, एकैपटक बढ्दो दबाब र आलोचनाले राजनीतिक अस्थिरता बढाएको टिप्पणी पनि सुनिन्छ ।

विश्वव्यापी सन्दर्भमा हेर्दा सामाजिक सञ्जालको राजनीतिक प्रभाव अझ गहिरो छ । मध्यपूर्वमा देखिएको अरब स्प्रिङ आन्दोलन सामाजिक सञ्जालमार्फत संगठित जनआन्दोलनको उदाहरण मानिन्छ । त्यसैगरी, अमेरिकामा डोनाल्ड ट्रम्पको राजनीतिक उदय तथा भारतमा चुनावी अभियानमा डिजिटल माध्यमको व्यापक प्रयोग सामाजिक सञ्जालको राजनीतिक शक्ति प्रदर्शन गर्ने उदाहरण हुन् ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार सामाजिक सञ्जालले पुराना राजनीतिक संरचनामाथि गम्भीर प्रश्न उठाइरहेको छ । परम्परागत दल प्रणाली, नेतृत्व शैली र सञ्चार पद्धति अब चुनौतीमा परेका छन् । यसै क्रममा नयाँ राजनीतिक कित्ता, वैकल्पिक विचार र स्वतन्त्र आवाजहरू उदाउने प्रक्रिया तीव्र बनेको छ ।
समग्रमा भन्नुपर्दा, सामाजिक सञ्जाल नेपाली राजनीतिमा केवल सहायक माध्यम होइन, शक्ति सन्तुलन बदल्ने प्रमुख कारक बन्दै गएको छ । यसलाई अवसरका रूपमा लिन सक्ने राजनीतिक शक्ति स्थापित हुँदै जानेछ भने समयसँग अनुकूलन गर्न नसक्ने शक्ति क्रमशः कमजोर हुँदै जाने संकेत देखिन थालेका छन् ।